Je ziet iets dat een vriend leuk zou vinden en denkt aan hem. Je appt straks wel, als je rustig kunt antwoorden. Dan gaat er een week voorbij. Hij is nog steeds belangrijk voor je, maar daar merkt hij weinig van.
Misschien ken je ook de andere kant: een vriendin schrijft dagelijks en leuke berichtjes worden een stapel onafgemaakte gesprekken. Je wilt de vriendschap, maar niet voortdurend beschikbaar zijn.
Verbondenheid, de hoeveelheid contact en beschikbare energie zijn verschillende dingen. Wat jullie allebei daadwerkelijk ervaren, blijft wel van belang. Een nuttige volgende stap is niet automatisch vaker appen, maar ontdekken waardoor jullie je met elkaar verbonden voelen.
AuDHD is een informele term voor het samen voorkomen van autisme en ADHD, geen aparte diagnose. Er bestaat niet één AuDHD-manier om bevriend te zijn.
Om iemand geven en toch moeilijk contact opnemen
Het NIMH beschrijft mogelijke problemen met organiseren, tijd indelen en dagelijkse taken onthouden bij volwassenen met ADHD. Die kunnen ook een rol spelen bij het afspreken. Een lange stilte komt echter niet automatisch door ADHD en betekent op zichzelf noch «je bent niet belangrijk», noch «tussen ons is alles goed».
Het perspectief van de ander hoort erbij. Iemand kan begrijpen dat contact opnemen lastig voor je is en zich toch alleen gelaten voelen. Een verklaring kan begrip ondersteunen; ze vervangt geen gesprek over wat er ontbrak.
In een interviewstudie van Gillespie-Smith en collega's noemden 20 autistische mensen onder meer wederzijds begrip, elkaar waarderen en samen aanwezig zijn als belangrijke aspecten van vriendschap. Het is kwalitatief onderzoek, geen regel voor alle autistische mensen of bewijs voor een bepaalde contactfrequentie bij AuDHD.
Vraag naar verbondenheid, niet alleen naar frequentie
«We moeten vaker contact houden» laat open wat jullie eigenlijk missen. Jij mist misschien samen gamen, terwijl de ander wil weten hoe het met je gaat. Nog een meme voorziet mogelijk in geen van beide behoeften.
Een concretere vraag is: «Wanneer voel jij je met mij verbonden?» Antwoorden kunnen verschillen:
- «Als je vraagt hoe iets is afgelopen waarover ik je vertelde.»
- «Als we samen iets doen zonder steeds te hoeven praten.»
- «Als ik weet wanneer we elkaar weer zien.»
Vertel ook wat jij prettig vindt. Je hoeft geen diagnostische verklaring te geven om een voorkeur uit te spreken. Het gaat erom of het voorstel jullie allebei iets biedt.
Kies contact dat voor jullie allebei past
In het vragenlijstonderzoek van Howard en Sedgewick verschilden communicatievoorkeuren per situatie. Zowel persoonlijk als schriftelijk contact was populair bij mensen met wie deelnemers zich verbonden voelden. Het onderzoek mat voorkeuren, niet de werking van een vriendschapsmethode. Het toont niet aan dat autistische mensen alleen schriftelijk willen communiceren.
In plaats van elke week een uitgebreide levensupdate te verwachten, kunnen jullie één gezamenlijke vorm proberen:
- Samen iets doen: een korte wandeling, een spel of koken, als dat voor beiden toegankelijk is.
- Tijd delen zonder verplicht gesprek: lezen of ieder iets anders doen in dezelfde kamer, als jullie dat gezelschap allebei fijn vinden.
- Iets delen op verschillende momenten: een foto of gedachte met een persoonlijke zin erbij. Als je nu geen antwoord verwacht, kun je dat zeggen; het hoort geen verborgen verzoek om onmiddellijke aandacht te zijn.
Een spraakbericht is niet voor iedereen makkelijker dan tekst. Bellen vraagt naast tijd ook een geschikt moment. Vraag het elkaar, in plaats van aan te nemen dat jouw oplossing voor jullie beiden werkt. Denk bij een afspraak buitenshuis ook aan een plek die past bij jullie gesprek.
Een herinnering kan je bedoeling ondersteunen
Wil je ergens naar vragen, maar raakt het uit beeld? Dan kun je een eenvoudige herinnering instellen: «Mira vragen hoe haar sollicitatiegesprek ging». De herinnering organiseert je voornemen; de betrokkenheid zit in het willen luisteren.
Je hebt geen lijst nodig die vrienden punten geeft voor contact. Als herinneringen vooral schuldgevoel opleveren, kijk dan of je te veel hebt beloofd of momenteel een andere vorm van contact nodig hebt.
Een terugkerende gelegenheid helpt alleen als jullie die allebei willen. «Thee na de les?» kan eenvoudiger zijn dan telkens een groot uitje organiseren. Het hoeft geen afspraak te worden die niemand mag afzeggen.
Wederkerigheid is meer dan evenveel berichten
De één stelt misschien vaker voor om af te spreken, terwijl de ander aandachtig luistert of de gezamenlijke activiteit organiseert. Bijdragen hoeven niet identiek te zijn. Wel moet er ruimte zijn voor beide mensen om behoeften te benoemen en zich gezien te voelen.
Als dezelfde persoon steeds plant, herinnert en na een afzegging opnieuw contact zoekt, helpt een concrete vraag: «Welk deel zou jij op je kunnen nemen?» Het antwoord kan een kleine, eerlijke bijdrage zijn. Het kan ook duidelijk maken dat jullie wensen op dit moment niet bij elkaar passen.
Weinig energie hebben is geen moreel tekort. Het verplicht de ander evenmin om blijvend genoegen te nemen met contact waarin diens behoeften niet worden vervuld.
Weer contact na een langere stilte
Je hoeft niet eerst elk gemist bericht af te werken voordat je iets laat horen. Heb je een concrete belofte niet nagekomen, erken dat dan. Bijvoorbeeld:
«Ik zei dat ik na je verhuizing zou vragen hoe het ging, en dat heb ik niet gedaan. Het spijt me. Hoe gaat het nu met je? Als je zin hebt, zou ik dit weekend graag een korte wandeling met je maken.»
Dit is een uitnodiging, geen aanspraak op een onmiddellijke nieuwe start. De ander kan teleurgesteld zijn of nu geen contact willen. In het artikel over laat antwoorden op een bericht vind je meer korte formuleringen.
Een voorbeeld: minder chat, wel tijd samen
Mira en Jon zijn verzonnen. Jon stuurt graag veel korte berichtjes. Mira leest ze, maar antwoordt zelden, omdat reageren voor haar al snel een langer gesprek wordt. Jon mist vooral tijd samen; Mira dacht dat hij dagelijks antwoord wilde.
Ze spreken eerst een korte wandeling af en bekijken daarna of ze dat willen herhalen. Jon maakt duidelijk dat één ontmoeting niet in elke situatie aan al zijn behoeften zal voldoen. Mira neemt op zich om de eerste ontmoetingsplek voor te stellen. Beiden dragen iets concreets bij zonder een onbeperkte belofte te doen.
Voor jullie kan iets anders passen: een online spel, een bezoek of af en toe een langer bericht. Bespreek hoe het echt was: vonden jullie het contact fijn? Was er ruimte voor beider interesses? Wat kostte te veel moeite?
Kies voor vandaag één persoon en één kleine uitnodiging die je meent. Geen opdracht om «goed in vriendschap» te worden, maar contact dat je werkelijk wilt. Meer nabijheid willen verdient evenveel aandacht als behoefte aan rust. Het doel is een band waarin beide uitgesproken kunnen worden.