‘Ik ben gewoon onbetrouwbaar.’ Misschien gaat die zin door je hoofd terwijl er één onafgemaakte taak op je lijst staat. Om een volgende stap te kiezen, heb je een preciezere beschrijving nodig: wat was gepland, wat staat nog open en wat weet je daar werkelijk over?
Dit artikel biedt een redactioneel organisatievoorstel voor mensen met ADHD. Het voorbeeld van Alex is verzonnen. Het gaat om het bekijken van één dagelijkse taak; daaruit volgt geen diagnose of verklaring van je karakter.
Beschrijf de taak zonder jezelf te beoordelen
In het verzonnen voorbeeld wilde Alex zaterdag de eigen boekenkast afnemen. ’s Avonds staan de boeken er nog op. De gedachte is: ‘Ik krijg nooit iets voor elkaar.’ De waarneembare beschrijving is beperkter: ‘De kast is nog niet afgenomen. De boeken staan er nog op.’
Schrijf op wat iemand anders aan de taak zou kunnen zien. Woorden zoals ‘altijd’, ‘nooit’ of ‘lui’ noemen hier geen controleerbare handeling. Je hoeft de gedachte niet eerst te laten verdwijnen voordat je er een feitelijke zin naast schrijft.
Scheid waarneming en vermoeden
Alex herinnert zich dat er op het geplande startmoment geen doek klaarlag. Dat is een waarneming. ‘Ik liet het liggen omdat ik niet gemotiveerd was’ is voorlopig een vermoeden. Ook de ontbrekende doek verklaart niet automatisch het hele verloop.
Vraag: waar stopte ik daadwerkelijk, of waar begon ik niet? Misschien weet je het nog, misschien niet. ‘Reden onduidelijk’ is een bruikbare notitie. Verzin geen oorzaak om het vakje te vullen. Eén poging onderzoekt een vraag, zonder je hele persoonlijkheid te verklaren.
Noteer het werkelijke gevolg
Bij Alex blijft een eigen boekenkast stoffig. Dat is het gevolg in dit voorbeeld. Er was geen gezamenlijke toezegging en geen afgesproken tijdstip. De openstaande taak verplicht op zichzelf niet tot een hele avond inhalen.
Jouw taak kan iemand anders raken. Benoem dan wat ontbreekt en wie daarvan moet weten. Een feitelijke notitie maakt het werk niet af en vervangt geen excuses of noodzakelijk overleg. Een wijziging in je eigen planning verandert op zichzelf geen bestaande afspraak.
Kies een poging die je kunt beoordelen
Alex wil de kast nog steeds schoonmaken en kiest één plank. De eerste handeling: een doek en een lege mand pakken. Alleen de boeken van die plank gaan in de mand. De poging eindigt als de plank is afgenomen en de boeken terugstaan. De rest blijft uitdrukkelijk open.
De vraag is: ‘Kom ik aan het leeghalen toe als doek en mand klaarstaan?’ Niet: ‘Ben ik nu eindelijk gedisciplineerd?’ Begint de poging niet, dan noteert Alex dat en bekijkt het begin opnieuw. Een kleiner deel kiezen garandeert niet dat het vandaag lukt.
Een notitie om over te nemen
Gepland: De boekenkast afnemen.
Stand: Niet afgenomen; de boeken staan er nog op.
Bekend / onduidelijk: Bij de start ontbrak de doek; andere redenen onduidelijk.
Gevolg / afspraak: Eigen kast; niemand anders wacht op het resultaat.
Poging: Doek en mand pakken, één plank schoonmaken en de boeken terugzetten.
Controle: Bij de volgende blik op de takenlijst de werkelijke stand noteren.
Vervang het voorbeeld door je eigen feiten. Is de taak niet meer nodig, bekijk dat dan uitdrukkelijk. Alleen het tijdstip verschuiven laat de taak open. Maak onderscheid tussen ‘gepland’, ‘begonnen’ en ‘gedaan’, in plaats van het nieuwe plan als bereikt resultaat te tellen.
Als hetzelfde punt weer blijft liggen
Vergelijk de concrete pogingen. Was de eerste handeling mogelijk? Nam een andere taak die tijd in? Is de geplande omvang nog zinvol? Kies één wijziging die je kunt benoemen. Je hoeft niet je hele organisatiesysteem opnieuw op te bouwen.
Als veel onderdelen van de dag mislopen, lees dan over een dagplanning die niet meer werkt. Voor een persoonlijk perspectief op prestaties en maatstaven is er het ervaringsverhaal over succes en vergelijken. Beide behandelen een bredere context dan deze ene taak.
Soms heb je minder eisen nodig, geen kleinere stap
Een klaargelegde doek lost een al te volle dag niet op. Onderscheid ontbrekend materiaal, een onduidelijk resultaat, een andere verplichting en te weinig energie vandaag. Daar passen andere keuzes bij: voorbereiden, vragen, prioriteiten afspreken of iets laten vervallen. Als basiszorg herhaaldelijk nauwelijks lukt, zoek steun naast een nieuwe takenlijst. Je kunt het probleem serieus nemen zonder er een oordeel over je waarde van te maken.
De kleine versie: één zin en één handeling
‘De kast is nog niet afgenomen; nu pak ik de doek.’ Dat is genoeg om te beginnen. Je hoeft je waarde niet te bewijzen of te doen alsof het werk klaar is. Noteer de werkelijke stand, erken concrete gevolgen en kies welke handeling je hierna probeert.